Transaction & ACID

Transaction là gì?

Transaction là một nhóm thao tác được thực hiện như một đơn vị: hoặc tất cả thành công, hoặc tất cả rollback.

Ví dụ chuyển tiền:

BEGIN TRANSACTION;

UPDATE accounts SET balance = balance - 1000000 WHERE id = 1;  -- Trừ tiền Alice
UPDATE accounts SET balance = balance + 1000000 WHERE id = 2;  -- Cộng tiền Bob

COMMIT;  -- Xác nhận cả 2 thao tác

Nếu bước 2 lỗi, bước 1 cũng bị rollback — Alice không mất tiền mà Bob không nhận được.

ACID Properties

Property	Ý nghĩa	Ví dụ
Atomicity	Tất cả hoặc không gì	Chuyển tiền: trừ + cộng phải cùng thành công
Consistency	Dữ liệu luôn hợp lệ	Balance không bao giờ âm
Isolation	Transaction không ảnh hưởng lẫn nhau	2 người chuyển tiền cùng lúc
Durability	Sau COMMIT, dữ liệu không mất	Mất điện sau COMMIT vẫn giữ data

Isolation Levels

Đây là phần khó nhất của transaction — cân bằng giữa correctness và performance:

READ UNCOMMITTED  →  Nhanh nhất, ít an toàn nhất
READ COMMITTED    →  Default của PostgreSQL
REPEATABLE READ   →  Default của MySQL
SERIALIZABLE      →  Chậm nhất, an toàn nhất

Các vấn đề khi thiếu isolation

Dirty Read — Đọc dữ liệu chưa commit:

-- Transaction A                    -- Transaction B
UPDATE products SET price = 100;
                                    SELECT price FROM products;  -- Thấy 100
ROLLBACK;                           -- Nhưng 100 không tồn tại!

Non-Repeatable Read — Đọc 2 lần ra kết quả khác:

-- Transaction A                    -- Transaction B
SELECT price FROM products;  -- 50
                                    UPDATE products SET price = 100;
                                    COMMIT;
SELECT price FROM products;  -- 100 (khác lần trước!)

Phantom Read — Số lượng row thay đổi:

-- Transaction A                    -- Transaction B
SELECT COUNT(*) FROM orders;  -- 10
                                    INSERT INTO orders VALUES (...);
                                    COMMIT;
SELECT COUNT(*) FROM orders;  -- 11 (có row mới!)

ℹ️ Chọn Isolation Level nào?

READ COMMITTED (default PostgreSQL): Đủ cho hầu hết ứng dụng web
REPEATABLE READ: Khi cần đọc nhất quán trong transaction (báo cáo)
SERIALIZABLE: Khi business logic yêu cầu tuyệt đối chính xác (tài chính)

Deadlock

Khi 2 transaction chờ nhau mãi mãi:

-- Transaction A                    -- Transaction B
UPDATE accounts SET ... WHERE id=1; -- Lock row 1
                                    UPDATE accounts SET ... WHERE id=2; -- Lock row 2
UPDATE accounts SET ... WHERE id=2; -- Chờ row 2 (B đang giữ)
                                    UPDATE accounts SET ... WHERE id=1; -- Chờ row 1 (A đang giữ)
-- DEADLOCK!

Cách tránh: Luôn lock theo thứ tự cố định (id nhỏ trước).

Best Practices

Transaction ngắn nhất có thể — giữ lock ít thời gian
Không gọi API bên ngoài trong transaction — nếu API chậm, lock bị giữ lâu
Chọn isolation level phù hợp — không dùng SERIALIZABLE khi không cần
Retry khi deadlock — database tự detect và kill 1 transaction