Testing trong Spring Boot

Tại sao testing quan trọng?

Code không có test giống như xây nhà không có móng — trông ổn cho đến khi có thay đổi. Trong Spring Boot, framework hỗ trợ testing rất mạnh.

Các tầng test

┌─────────────────────────────┐
│     E2E Test (ít nhất)      │  Selenium, Playwright
├─────────────────────────────┤
│   Integration Test (vừa)    │  @SpringBootTest
├─────────────────────────────┤
│   Unit Test (nhiều nhất)    │  JUnit + Mockito
└─────────────────────────────┘

Unit Test với JUnit 5

Test một class độc lập, mock tất cả dependencies:

@ExtendWith(MockitoExtension.class)
class UserServiceTest {

    @Mock
    private UserRepository userRepository;

    @InjectMocks
    private UserService userService;

    @Test
    void shouldReturnUserWhenFound() {
        // Given
        User user = new User(1L, "Alice", "[email protected]");
        when(userRepository.findById(1L)).thenReturn(Optional.of(user));

        // When
        User result = userService.findById(1L);

        // Then
        assertThat(result.getName()).isEqualTo("Alice");
        verify(userRepository).findById(1L);
    }

    @Test
    void shouldThrowWhenUserNotFound() {
        when(userRepository.findById(99L)).thenReturn(Optional.empty());

        assertThrows(UserNotFoundException.class,
            () -> userService.findById(99L));
    }
}

Integration Test với @SpringBootTest

Test toàn bộ Spring context:

@SpringBootTest(webEnvironment = SpringBootTest.WebEnvironment.RANDOM_PORT)
class UserControllerIntegrationTest {

    @Autowired
    private TestRestTemplate restTemplate;

    @Autowired
    private UserRepository userRepository;

    @BeforeEach
    void setup() {
        userRepository.deleteAll();
    }

    @Test
    void shouldCreateUser() {
        // Given
        CreateUserRequest request = new CreateUserRequest("Alice", "[email protected]");

        // When
        ResponseEntity<User> response = restTemplate.postForEntity(
            "/api/users", request, User.class);

        // Then
        assertThat(response.getStatusCode()).isEqualTo(HttpStatus.CREATED);
        assertThat(response.getBody().getName()).isEqualTo("Alice");
        assertThat(userRepository.count()).isEqualTo(1);
    }
}

Testing API với MockMvc

Test controller layer mà không cần start full server:

@WebMvcTest(UserController.class)
class UserControllerTest {

    @Autowired
    private MockMvc mockMvc;

    @MockBean
    private UserService userService;

    @Test
    void shouldReturnUser() throws Exception {
        User user = new User(1L, "Alice", "[email protected]");
        when(userService.findById(1L)).thenReturn(user);

        mockMvc.perform(get("/api/users/1"))
            .andExpect(status().isOk())
            .andExpect(jsonPath("$.name").value("Alice"))
            .andExpect(jsonPath("$.email").value("[email protected]"));
    }

    @Test
    void shouldReturn404WhenNotFound() throws Exception {
        when(userService.findById(99L))
            .thenThrow(new UserNotFoundException(99L));

        mockMvc.perform(get("/api/users/99"))
            .andExpect(status().isNotFound());
    }
}

Test Database với @DataJpaTest

Test chỉ JPA layer, nhẹ hơn @SpringBootTest:

@DataJpaTest
class UserRepositoryTest {

    @Autowired
    private UserRepository userRepository;

    @Test
    void shouldFindByEmail() {
        userRepository.save(new User(null, "Alice", "[email protected]"));

        Optional<User> found = userRepository.findByEmail("[email protected]");

        assertThat(found).isPresent();
        assertThat(found.get().getName()).isEqualTo("Alice");
    }
}

Best Practices

1. Test behavior, không test implementation — test "kết quả" chứ không test "cách làm"
2. Mỗi test độc lập — không phụ thuộc thứ tự chạy
3. Tên test mô tả rõ ý — shouldThrowWhenEmailInvalid > test1
4. Unit test nhanh, integration test kỹ — unit test chạy ms, integration test chạy giây
5. Test cả happy path lẫn edge case — đừng chỉ test trường hợp thành công