Resource abstraction và @SpringBootApplication — nạp resource và bootstrap container

TL;DR: Resource là interface trừu tượng hoá nguồn dữ liệu — classpath:, file:, https: đều dùng cùng API getInputStream(), không cần nhớ FileInputStream hay getResourceAsStream. Prefix classpath*: (có dấu sao) scan qua nhiều jar. @SpringBootApplication không magic — nó là meta-annotation gộp 3 thứ: @SpringBootConfiguration (lớp config), @EnableAutoConfiguration (kích hoạt autoconfig), @ComponentScan (scan bean trong package). Vì @ComponentScan mặc định scan từ package chứa class, đặt App.java ở root package là quy tắc, không phải thói quen.

Bài trước (BeanFactory vs ApplicationContext) đã giải thích container là gì bên dưới — hai map beanDefinitionMap và singletonObjects. Câu hỏi tiếp theo: container được bootstrap thế nào, và tài nguyên bên ngoài (file, template, config) được nạp vào ra sao? Đó là hai cơ chế của bài này.

1. Resource abstraction — một API, nhiều nguồn

1.1 Vấn đề trước khi có Resource

Trước khi Spring thêm Resource, Java có 3 API khác nhau để đọc dữ liệu tuỳ nguồn:

Khi code dùng new File("config.json") hay new FileInputStream(...), nó giả định resource là file thực trên disk. Điều này hoạt động khi chạy trong IDE nhưng vỡ khi đóng gói jar — resource trong jar không phải file hệ thống, JVM không thể mở qua FileInputStream.

1.2 Resource interface — trừu tượng hoá thống nhất

Spring giải quyết bằng interface Resource (package org.springframework.core.io):

// File: org/springframework/core/io/Resource.java (rut gon)
public interface Resource extends InputStreamSource {
    InputStream getInputStream() throws IOException;  // <-- API duy nhat can biet
    boolean exists();
    boolean isReadable();
    boolean isFile();
    URL getURL() throws IOException;
    URI getURI() throws IOException;
    File getFile() throws UnsupportedOperationException; // chi classpath tren disk/file resource
    String getFilename();
    String getDescription(); // mo ta cho logging
}

Mọi loại resource đều implement interface này — code của bạn chỉ nhận Resource, gọi getInputStream(), không quan tâm nguồn là đâu:

@Service
public class TemplateLoader {

    // Spring tu resolve prefix -> chon implementation phu hop
    @Value("classpath:templates/welcome.html")
    private Resource welcomeTemplate;

    @Value("file:/etc/app/config.json")
    private Resource externalConfig;

    @Value("https://cdn.example.com/schema.json")
    private Resource remoteSchema;

    public String readContent(Resource r) throws IOException {
        // Cung API cho ca 3 nguon tren
        try (var reader = new InputStreamReader(r.getInputStream(), StandardCharsets.UTF_8)) {
            return new BufferedReader(reader).lines().collect(Collectors.joining("\n"));
        }
    }
}

1.3 Cơ chế bên dưới — prefix quyết định implementation

Khi Spring thấy @Value("classpath:templates/welcome.html"), nó gọi ResourceLoader.getResource(location). ResourceLoader kiểm tra prefix của chuỗi rồi tạo implementation phù hợp:

3 prefix chính và khi nào dùng:

1.4 Vì sao classpath: hay dùng nhất

Lý do là triết lý "đóng gói một artifact" — deploy 1 file jar duy nhất chứa tất cả:

1. Không phụ thuộc file system ngoài — jar chạy ở bất kỳ đâu (dev machine, CI runner, container) đều tìm được resource.
2. Test và production cùng API — IDE chạy với target/classes/, jar chạy với classpath bên trong; ClassPathResource xử lý cả hai.
3. Immutable — resource trong jar không bị sửa ngoài ý muốn sau deploy.

So sánh với file:: dùng khi bạn muốn config thay đổi mà không rebuild jar — ví dụ K8s mount ConfigMap vào /etc/app/config.json. Đây là pattern hợp lý cho secret hay config khác nhau giữa môi trường.

1.5 classpath*: — scan qua nhiều jar

Prefix classpath: (không sao) chỉ tìm lần đầu khớp trên classpath. Prefix classpath*: (có dấu sao) tìm tất cả khớp trên toàn bộ classpath, kể cả nhiều jar:

@Component
public class PluginRegistry {

    @Autowired
    private ResourcePatternResolver resolver;

    public List<Resource> loadAllPluginDescriptors() throws IOException {
        // Tim tat ca file plugin.json trong moi jar tren classpath
        Resource[] resources = resolver.getResources("classpath*:META-INF/plugin.json");
        return Arrays.asList(resources);
    }
}

Đây chính xác là cơ chế Spring Boot dùng để gom META-INF/spring/org.springframework.boot.autoconfigure.AutoConfiguration.imports từ tất cả starter jar — từng starter đóng gói file này, Boot scan classpath*: để lấy hết.

2. Tạo context thủ công — hiểu trước khi dùng Boot

Trước khi nói về @SpringBootApplication, một bài tập giúp thấy rõ container là gì:

@Configuration
@ComponentScan(basePackages = "com.olhub.demo")
public class AppConfig {

    @Bean
    public DataSource dataSource() {
        // Tao bean DataSource khai bao tuong minh
        var cfg = new HikariConfig();
        cfg.setJdbcUrl("jdbc:postgresql://localhost/demo");
        return new HikariDataSource(cfg);
    }
}

public class ManualBootstrap {

    public static void main(String[] args) {
        // try-with-resources: tu dong goi close() cuoi block
        try (var ctx = new AnnotationConfigApplicationContext(AppConfig.class)) {
            var orderService = ctx.getBean(OrderService.class);
            orderService.placeOrder(/* ... */);
        } // ctx.close() -> @PreDestroy -> shutdown bean
    }
}

Bốn điều xảy ra trong 3 dòng:

1. new AnnotationConfigApplicationContext(AppConfig.class) — tạo context, đọc AppConfig, tự động gọi refresh() trong constructor.
2. refresh() — scan @ComponentScan, đăng ký beanDefinitionMap, instantiate tất cả singleton vào singletonObjects (đã giải thích trong bài 01).
3. ctx.getBean(OrderService.class) — tra singletonObjects map, trả bean đã tạo sẵn.
4. try-with-resources — close() tự chạy @PreDestroy callback, giải phóng resource (connection pool, thread pool...).

Spring Boot làm đúng 4 thứ này, chỉ thêm: banner, logging, environment setup, embedded server, autoconfig. Hiểu "Spring tối giản" trên thì Spring Boot không còn là hộp đen.

3. @SpringBootApplication = 3 annotation, không magic

Annotation này trông như một từ khoá đặc biệt nhưng thực ra chỉ là meta-annotation:

// File: org/springframework/boot/autoconfigure/SpringBootApplication.java (rut gon)
@Target(ElementType.TYPE)
@Retention(RetentionPolicy.RUNTIME)
@Documented
@Inherited
@SpringBootConfiguration       // (1)
@EnableAutoConfiguration       // (2)
@ComponentScan(/* ... */)      // (3)
public @interface SpringBootApplication {
    // cho phep tuy bien scan package, exclude autoconfig
    Class<?>[] exclude() default {};
    String[] scanBasePackages() default {};
}

Nếu tách ra, code chạy y hệt:

// Tuong duong 100% voi @SpringBootApplication
@SpringBootConfiguration
@EnableAutoConfiguration
@ComponentScan
public class App {
    public static void main(String[] args) {
        SpringApplication.run(App.class, args);
    }
}

3.1 Ba annotation và vai trò từng cái

@SpringBootConfiguration — marker khai báo "đây là entry config class". Nó extends @Configuration, nên class App có thể chứa @Bean method như bất kỳ @Configuration class nào khác. Chức năng đặc biệt thêm: Spring Boot dùng marker này để tìm entry class khi test với @SpringBootTest.

@EnableAutoConfiguration — kích hoạt cơ chế autoconfig của Spring Boot. Annotation này trigger AutoConfigurationImportSelector, scanner dùng classpath*: scan tất cả file META-INF/spring/org.springframework.boot.autoconfigure.AutoConfiguration.imports từ jar trên classpath, đọc danh sách @AutoConfiguration class, lọc qua @Conditional (chỉ register bean khi đủ điều kiện — ví dụ @ConditionalOnClass(DataSource.class) chỉ config datasource khi có driver trên classpath). Xem chi tiết trong Auto-configuration deep dive.

@ComponentScan — scan từ package chứa class annotated trở xuống, tìm mọi class có stereotype annotation (@Component, @Service, @Repository, @Controller, @RestController...) rồi đăng ký vào beanDefinitionMap. Đây là cơ chế "tự động phát hiện bean" thay vì khai báo từng cái bằng @Bean.

Ba vai trò này hiện ra đúng vị trí của chúng trong chuỗi khởi động ở sơ đồ cuối bài.

3.2 Vì sao đặt App ở root package — cơ chế, không phải convention

@ComponentScan mặc định scan package chứa class được annotate và tất cả sub-package. Không có tham số basePackages → scan từ package của App.java trở xuống.

com.olhub/                          <- root package
  App.java                          <- @SpringBootApplication o day
  domain/
    OrderService.java               <- @Service -> DUOC scan
  api/
    OrderController.java            <- @RestController -> DUOC scan
  payment/
    StripeGateway.java              <- @Service -> DUOC scan

Nếu App.java nằm sai vị trí:

com.olhub/
  domain/
    OrderService.java               <- @Service -> BI MISS
  api/
    App.java                        <- @SpringBootApplication (SAI vi tri)
    OrderController.java            <- @RestController -> duoc scan
  payment/
    StripeGateway.java              <- @Service -> BI MISS

@ComponentScan chỉ scan com.olhub.api và sub-package của nó. OrderService và StripeGateway ở package song song không được scan → NoSuchBeanDefinitionException khi resolve dependency.

3.3 Vì sao Spring Boot chỉ 1 context

Spring MVC truyền thống (không Boot) dùng hai context lồng nhau (parent-child):

• Root context (load bởi ContextLoaderListener): chứa service, repository, datasource — dùng chung cho toàn app.
• DispatcherServlet context (child): chứa controller, view resolver — scope của web layer. Có thể inject bean của root context.

Spring Boot đơn giản hoá: chỉ 1 root context chứa tất cả — service, repository, controller. DispatcherServlet được register vào context đó thay vì tạo context riêng. Lý do: overhead của 2 context không đáng khi app là monolith đơn giản, và 2 context dễ gây nhầm lẫn về scope bean.

Pattern parent-child vẫn gặp ở: Spring Cloud Bootstrap context (load config server trước app context), legacy codebase Spring MVC chưa migrate Boot. Với Spring Boot app thông thường, bạn không cần quan tâm.

Cơ chế bên dưới — Resource và bootstrap trong một bức tranh

Liên hệ các bài khác

Bài này là mảnh thứ 3 trong chuỗi container:

• BeanFactory vs ApplicationContext — container bên dưới là gì: hai map beanDefinitionMap + singletonObjects, cơ chế getBean, delegation. Bài hiện tại giải thích làm thế nào container được bootstrap và resource được nạp vào.
• @Component và @ComponentScan — @ComponentScan phát hiện stereotype annotation và đăng ký vào beanDefinitionMap. Bài đó đào sâu cơ chế scan: filter, basePackages, conflict resolution khi nhiều bean cùng type.
• Auto-configuration deep dive — @EnableAutoConfiguration trong bài này chỉ được giới thiệu; bài kia đào sâu AutoConfigurationImportSelector, conditional bean, và cách override autoconfig.

Tóm tắt

• Resource interface trừu tượng hoá classpath:, file:, https: thành cùng một API getInputStream() — code không cần biết nguồn.
• classpath: hay dùng nhất vì đóng gói trong jar — deploy 1 artifact, không phụ thuộc file system ngoài.
• classpath*: (có dấu sao) scan qua nhiều jar — cơ chế Spring Boot dùng để gom autoconfig từ tất cả starter.
• Đọc resource qua new File(...) hoặc Files.readString(Path.of(...)) hoạt động trong IDE nhưng fail trong jar.
• @SpringBootApplication = @SpringBootConfiguration + @EnableAutoConfiguration + @ComponentScan. Không magic.
• @ComponentScan mặc định scan từ package chứa class annotated — App.java phải ở root package.
• Spring Boot dùng 1 root context duy nhất; parent-child context chỉ gặp ở legacy Spring MVC.
• Tạo context thủ công (AnnotationConfigApplicationContext) cần try-with-resources để close() chạy @PreDestroy.

Tự kiểm tra

Bài tiếp theo: Mini-challenge — tự build mini IoC container